ࡱ> 9 bjbj.Ntl++++ +L2++++++++KKKKKKK$N 0PDK+++++Kl.++Ll.l.l.+.++Kl.+Kl.`l.5IK++ [)++JKL0LJ6tQ-tQKl. Wzr Ksigi Jako[ci Polskie Centrum Akredytacji Przygotowano przez: Royal Haskonning, Holandia WrzesieD 2005 Wzr Ksigi Jako[ci Tre[ : Wprowadzenie Zastosowanie oglne Standardy i normy Informacja finansowa Polityka jako[ci Poufno[ Etyka Komunikacja Organizacja Zakres dziaBalno[ci Odpowiedzialno[ Kwalifikacje i do[wiadczenie Szkolenie Podwykonastwo Dokumentacja Zapisy Proces weryfikacji Wniosek o weryfikacj Przygotowanie Przegld dokumentacji Weryfikacja na terenie organizacji Ocena Spotkanie zamykajce Raport z audytu Zatwierdzenie deklaracji [rodowiskowej Weryfikacja zmian U|ycie logo oraz certyfikatu Zatwierdzenie zaktualizowanej deklaracji [rodowiskowej oraz rewalidacja Skargi Zewntrzna komunikacja Wprowadzenie. ISO/IEC Guide 66 Reference : Punkt 4.1.2 k) Niniejszy dokument jest przeznaczony do wsparcia Weryfikatorw Indywidualnych w opracowaniu ksigi jako[ci wymaganej w procesie akredytacji EMAS przez Polskie Centrum Akredytacji, przedstawionej w zarysie programu akredytacji weryfikatorw indywidualnych (system EMAS) DAC-02/66. Wzr ten odnosi si do wymagaD PCA zgodnie ze wstpn wersj Programu Akredytacji Weryfikatorw, szczeglnie w ZaBczniku 1, w oparciu o ISO/Guide 66:1999. Ka|dy rozdziaB i podrozdziaB odnosz si do wBa[ciwych punktw ISO/IEC Guide 66:1999. Odno[niki do innych wBa[ciwych standardw i norm, takich jak ISO 19011 lub Rozporzdzenie EMAS s rwnie| nadmienione w opisie tego rozdziaBu. Struktura sBu|y uproszczeniu systemu zarzdzania jako[ci, ale mo|e by modyfikowana zgodnie z potrzebami weryfikatora indywidualnego. Nale|y zwrci uwag na to, |e wzr ten nie jest dokumentem oficjalnie zatwierdzonym do procesu akredytacji. Przedstawia przykBadow struktur oraz tre[ tematw wymaganych w ZaBczniku 1 Programu Akredytacji Weryfikatorw Zrodowiskowych. Ka|dy z weryfikatorw indywidualnych musi opracowa i / lub zmodyfikowa ka|dy z wBa[ciwych rozdziaBw zgodnie z wBasnymi potrzebami. Ksiga Jako[ci musi odzwierciedla uproszczony system zarzdzania, ktry zapewnia speBnianie wymagaD okre[lonych w ISO Guide 66:1999, ISO 19011 oraz Rozporzdzeniu EMAS. RozdziaB po[wicony dokumentacji ( takiej jak listy kontrolne, procedury, zarys planu audytu, raport z audytu) powinny znalez odniesienie w tym wzorze. Ksiga Jako[ci powinna by dokumentem nadzorowanym z podaniem daty i statusu przegldu. CaBkowite wdro|enie Systemu Zarzdzania Jako[ci nie jest wymagane dla akredytacji weryfikatora. Wymagane jest wdro|enie minimalnych wymagaD wymienionych w ZaBczniku 1 Programu DAC 02/66 PCA , co oznacza |e zarys systemu zarzdzania musi by przedstawiony w Ksidze Jako[ci. Zastosowanie oglne. Standardy i normy. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.1.3. Weryfikator w procesie weryfikacji powinien korzysta z tekstu normy PN-EN ISO 14001 oraz Rozporzdzenia EMAS, a tak|e z wytycznych Komisji Europejskiej. Sporzdzi kompletn list standardw i norm, w tym rwnie| Wytyczne Komisji Europejskiej (np. dotyczce aspektw [rodowiskowych lub u|ycia logo). Informacje finansowe. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.7.1 d). Weryfikator indywidualny powinien wskaza sposoby finansowania (np. czy otrzymaB finansowe wsparcie). Nie jest to wymagane w nawizaniu do gwarancji finansowych. Weryfikator indywidualny powinien przedstawi ogln informacje na temat opBat obci|ajcych wnioskujcych. Polityka jako[ci. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.2 m), Punkt 4.1.4.1, Punkt 4.1.4.2, Punkt 4.1.4.3 k) Weryfikator indywidualny powinien przedstawi wBasn polityk jako[ci dla zademonstrowania, |e jest wolny od wszelkich naciskw handlowych, finansowych i innych, ktre mog wpBywa na wyniki procesu weryfikacji. WI powinien okre[li i udokumentowa wBasn polityk jako[ci, w tym cele i zobowizanie do zapewnienia jako[ci. WI powinien o[wiadczy, |e bdzie dziaBaB w oparciu o system jako[ci zgodny z ksig jako[ci oraz wdro|y udokumentowane procedury i instrukcje. WI powinien opisa w ksidze jako[ci procedury postpowania z niezgodno[ciami oraz zapewnienia skuteczno[ci wszelkich podjtych dziaBaD korygujcych. Poufno[. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.9.1 , Punkt 4.1.9.2 WI musi przyj odpowiednie i zgodne z majcymi zastosowanie prawem ustalenia, dotyczce poufno[ci informacji uzyskiwanych podczas dziaBaD zwizanych z weryfikacj na wszystkich szczeblach, w tym rwnie| wobec zewntrznych jednostek lub osb dziaBajcych w imieniu weryfikatora. (np. opis w jaki sposb, jak dBugo i gdzie przechowywane s dane i kto ma do nich dostp). Osoby dziaBajce jako podwykonawcy powinny by zobowizane do zachowania poufno[ci, szczeglnie wobec wspBpracownikw i innych osb. WI nie powinien ujawnia trzeciej stronie |adnych informacji dotyczcych konkretnej organizacji bez pisemnej zgody organizacji. Je[li prawo wymaga ujawnienia trzeciej stronie informacji, organizacja powinna by powiadomiona o tre[ci ujawnionej informacji w zakresie dopuszczonym przez prawo. Etyka. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.1.1 , Punkt 4.1.1.2, Punkt 4.1.1.4, Punkt 4.1.2.a) Punkt 4.1.2 o). WI powinien zadeklarowa, |e nie bdzie dziaBaB w sposb dyskryminujcy poprzez przyspieszanie lub opznianie pracy. WI powinien zapewni weryfikacj dla wszystkich wnioskujcych za wyjtkiem tych, co, do ktrych weryfikator nie posiada kwalifikacji lub zdecydowaB o nie [wiadczeniu usBug dla |adnej organizacji z danego sektora. Je[li takie wyjtki istniej nale|y je doBczy do listy tych obszarw dziaBalno[ci, ktre nie bd [wiadczone np. prowadzenie dziaBalno[ci jedynie w danym regionie, lub prowadzenie dziaBalno[ci za wyjtkiem danego sektora gospodarki. WI nie powinien stawia nieuzasadnionych warunkw finansowych lub innych wobec wnioskujcych. WI powinien okre[li wBasne wymagania, oceny i decyzje dotyczce weryfikacji jedynie w tym obszarze, ktry jest wBa[ciwy co do zakresu prowadzonej weryfikacji. Np. ocena danych i informacji przedstawionych przez organizacj nie powinna zawiera informacji na temat ewentualnej poprawy (np. w deklaracji [rodowiskowej). WI powinien przedstawi sposb w jaki zapewnia bezstronno[ wobec audytowanej organizacji. Spodziewane jest przedstawienie o[wiadczenia o bezstronno[ci dla zademonstrowania, |e WI jest wolny od jakiegokolwiek nacisku handlowego, finansowego czy innego, ktry mgBby wpByn na wynik weryfikacji. Opracuj polityk lub przygotuj o[wiadczenie, w ktrym zamie[ informacje: W ostatnich 5 latach (podaj liczb) nie zawieraBem umowy z weryfikowan organizacj, nie mam |adnych prawnych czy finansowych powizaD z organizacj ( udziaB wBasno[ci, zacignity kredyt). Komunikacja. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punk 4.3, Punkt 5.2.4 WI powinien we wBa[ciwy sposb uprzedza o zmianach, jakie zamierza wprowadzi do swoich wymagaD podczas procesu weryfikacji. Przed podjciem decyzji o dokBadnej formie i o dacie obowizywania tych zmian, powinien wzi pod uwag stanowiska zainteresowanych stron. Po opublikowaniu zmienionych wymagaD WI powinien sprawdzi czy ka|da z weryfikowanych organizacji wykonuje niezbdne dziaBania dostosowawcze do procedur w czasie, ktry uznaje za sBuszny. W przypadku, gdy WI korzysta z pomocy audytorw lub ekspertw w trakcie audytu, powinien powiadomi o tym organizacj. Powiadomienie to powinno zosta przekazane organizacji poprzez odpowiednie zgBoszenie tak, aby organizacja miaBa mo|liwo[ zgBoszenia sprzeciwu wobec wyznaczenia konkretnych audytorw i ekspertw. (uwaga: wymaganie to mo|e znalez si w cz[ci  przygotowanie ). Organizacja. Zakres dziaBalno[ci. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.2 o), Punkt 4.1.2 l), Punkt 4.1.2 h) WI powinien przedstawi wszystkie inne formy dziaBalno[ci lub inne formalne lub nieformalne powizania, odno[nie prowadzonych konsultacji lub weryfikacji [rodowiskowej. Weryfikator [rodowiskowy nie mo|e prowadzi konsultacji i weryfikacji [rodowiskowej systemu EMAS dla tego samego klienta ze wzgldu na konflikt interesu. Konsultacj mo|e by : przygotowanie procedur, wytycznych i ksig, udziaB w podejmowaniu decyzji dotyczcych systemu zarzdzania, udzielanie porad na temat rozwoju i wdro|enia systemu zarzdzania dla ewentualnej certyfikacji/rejestracji. WI powinien opisa czy zajmuje si inn dziaBalno[ci poza przeprowadzaniem audytw weryfikujcych. Je[li tak, WI powinien przedstawi procedur lub polityk oddzielajce weryfikacj od wszelkich innych dziaBalno[ci dla zapewnienia bezstronno[ci. Odpowiedzialno[. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.2 b), Punkt 4.1.4.3 h), Punkt 4.1.7.1 a), Punkt 4.1.7.1 b). WI jest odpowiedzialny za wBasne decyzje zwizane z udzieleniem, utrzymywaniem, rozszerzaniem, ograniczaniem, zawieszaniem i cofaniem rejestracji EMAS jedynie w zakresie zadaD i odpowiedzialno[ci weryfikatorw okre[lonych w polskim systemie EMAS. Organ kompetentny- Urzd Wojewdzki jest odpowiedzialny za udzielanie, utrzymywanie, rozszerzanie, zawieszanie i cofanie rejestracji w EMAS. Opis obowizkw i zadaD operacyjnych i funkcyjnych dotyczcych jako[ci, |eby wszyscy zainteresowani znali zakres i granice odpowiedzialno[ci ka|dej osoby. W przypadku, gdy WI jest jedyn osob [wiadczc usBug, krtki opis obowizkw i zadaD operacyjnych i funkcyjnych powinien znalez si w Ksidze Jako[ci. WI powinien utrzymywa wykaz wszystkich odpowiednich dokumentw, prowadzi ich aktualizacj i udostpnia na |danie (np. przez publikacj, stron internetow) dotyczce upowa|nienia do prowadzonej dziaBalno[ci. (np. jaki jest zakres pracy WI podczas weryfikacji). Przedstawi o[wiadczenie, w ktrym opisane s role i odpowiedzialno[ci WI w zakresie dziaBania EMAS w rozr|nieniu od Organu Kompetentnego. Kwalifikacje i do[wiadczenie. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.4.3 c), Punkt 4.2.1.1, Punkt 4.2.3.2 Krtki opis kwalifikacji i do[wiadczenia WI, a tak|e innych osb majcych wpByw na jako[ prowadzonej weryfikacji. WI powinien potwierdzi, |e posiada kompetencje w zakresie wykonywanych zadaD. WI powinien przechowywa informacje o odpowiednich kwalifikacjach, szkoleniach i do[wiadczeniu. Zapisy ze szkoleD powinny by aktualizowane. WI nie musi speBnia kryteriw wymienionych w punkcie 4.2.2.1 ISO Guide 66, lecz musi speBnia wymagania okre[lone w ZaBczniku V punkt 5.2.1 Rozporzdzenia EMAS, w ktrym opisane zostaBy minimalne wymagania dotyczce kompetencji. WI powinien krtko opisa, w jaki sposb uzyskaB nastpujce kompetencje: wiedz i zrozumienie Rozporzdzenia, wBa[ciwych decyzji i wytycznych Komisji Europejskiej zgodnie z ArtykuBem 4 i 14 (2) Rozporzdzenia (np. szkolenie) wiedz i zrozumienie wBa[ciwych przepisw prawa, wymagaD administracyjnych stosownych do dziaBalno[ci weryfikowanej organizacji (np. edukacja, do[wiadczenie zawodowe, szkolenie) wiedz i zrozumienie kwestii [rodowiskowych, w tym aspektu zrwnowa|onego rozwoju (np. do[wiadczenia zawodowe, szkolenie) wiedz i zrozumienie zagadnieD technicznych, w zakresie konkretnych dziaBalno[ci zgBoszonych do weryfikacji (edukacja, do[wiadczenie zawodowe, szkolenie) oglne zrozumienie funkcjonowania organizacji w stopniu wystarczajcym do dokonania wiarygodnej oceny stosowno[ci systemu zarzdzania (np. do[wiadczenie zawodowe, szkolenie) wiedz na temat metody, audytu i dokumentw zwizanych z audytem (np. do[wiadczenie zawodowe, szkolenie) wiedz na temat audytu danych zawartych w deklaracji [rodowiskowej (np. szkolenie, wymiany do[wiadczeD z innymi weryfikatorami, u|ycie wytycznych KE) WI powinien posiada procedur, w ktrej zapewnienia dostp do aktualnej wiedzy w zakresie wymagaD prawnych, zagadnieD technicznych i zrozumienia wszystkich wymagaD zwizanych z EMAS, zrozumienia kompetencji organizacji w zarzdzaniu jej aspektami [rodowiskowymi, efektywnej komunikacji midzy audytorami oraz bezstronno[ci i niedyskryminujcego zachowania. Szkolenie. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.2.1.2. WI musi opisa program szkolenia dla zapewnienia wBa[ciwej wiedzy prawnej i technicznej, (np. informacje o czstotliwo[ci i rodzaju szkoleD). WI musi w sposb wBa[ciwy zarzdza informacj dotyczc wBa[ciwych kwalifikacji, szkoleD i do[wiadczenia. Zapisy dotyczce szkoleD powinny by stale uaktualniane. Podwykonastwo. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.2 j), Punkt 4.1.3, Punkt 4.1.4.3 j), Punkt 4.2.2.3, Punkt 4.2.3.1, Punkt 4.2.4, Punkt 4.2.5, Punkt 5.2.3, Punkt 5.2.4, Punkt 5.2.5 WI powinien opisa kwesti zatrudnienia pracownikw o wyksztaBceniu, wyszkoleniu, wiedzy technicznej i do[wiadczeniu niezbdnym do wykonywania weryfikacji odpowiednio do rodzaju, zakresu i wielko[ci wykonywanych prac, pod kierunkiem odpowiedzialnego kierownictwa. W przypadku potrzeby podzlecenia pracy zwizanej z przeprowadzeniem audytu, WI ponosi odpowiedzialno[ za tak zlecon prac i zapewnia kontrol nad przeprowadzonym audytem, zgodnie ze stosownymi wymaganiami ISO 19011. WI jest odpowiedzialny za sporzdzenie peBnej listy podwykonawcw, (je[li tacy s), ktrzy wraz z weryfikatorem uczestniczyli w weryfikacji. WI powinien przedstawi procedur oceny, zapisw oraz monitorowania ich dokonaD. Procedura ta powinna zawiera informacje o peBnej odpowiedzialno[ci WI za podwykonan prac, zapewnienia wymaganych kompetencji oraz bezstronno[ci podwykonawcw. W procedurze powinny znalez si kryteria dotyczce wyboru audytorw oraz ekspertw technicznych na podstawie ich kompetencji, wyszkolenia, kwalifikacji i do[wiadczenia wymaganych dla zapewnienia jako[ci audytu. Np. do[wiadczenie zawodowe, kwalifikacje audytora, referencje klientw, przygotowanie raportw z audytu. WI powinien wymaga, aby zatrudniony personel audytujcy podpisaB umow lub inny dokument, w ktrym zobowizuje si do przestrzegania zasad dotyczcych poufno[ci oraz niezale|no[ci od interesw handlowych i innych oraz wszelkich wcze[niejszych lub istniejcych powizaD z organizacjami, ktre maj by oceniane. WI powinien udokumentowa, |e personel, ktremu zlecono wykonanie oceny speBnia wszystkie wymagania zamieszczone w systemie zarzdzania jako[ci WI. WI powinien mie i stale uaktualnia zapisy dotyczce personelu wykonujcego ocen zawierajce:nazwisko, adres, kwalifikacje, status zawodowy, do[wiadczenie, szkolenie wBa[ciwe dla dziaBaD weryfikujcych, dane ostatniej aktualizacji zapisw, ocen dokonaD. WI powinien upewni si i sprawdzi czy podwykonawcy / eksperci techniczni prowadz i utrzymuj zapisy, zgodne z wymaganiami systemu zarzdzania jako[ci WI. W przypadku zatrudnienia eksperta technicznego do przeprowadzenia audytu weryfikacyjnego, WI powinien okre[li w jakim stopniu ekspert bdzie zaanga|owany w ocenie zebranego materiaBu, a tak|e podczas dziaBaD audytowych. WI powinien formalnie wyznaczy i zaopatrzy eksperta w stosowne dokumenty robocze. (np. plan audytu, wzory, procedury). W przypadku korzystania (podczas przeprowadzania audytu) z dodatkowych audytorw lub ekspertw technicznych, WI musi poinformowa o tym fakcie weryfikowan organizacj. Powiadomienie to powinno zosta przekazane organizacji poprzez odpowiednie zgBoszenie tak, aby organizacja miaBa mo|liwo[ zgBoszenia sprzeciwu wobec wyznaczenia konkretnych audytorw i ekspertw. Dokumentacja. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.4.3 g), Punkt 4.1.7.2. Opisa dokumenty administracyjne zwizane z procesem weryfikacji (np. rodzaj, przechowywanie, nadzr nad dokumentacj, itd.) WI musi przygotowa i utrzymywa procedur nadzoru nad dokumentami i danymi zwizanymi z procesem weryfikacji. WI musi posiada list wszystkich wBa[ciwych dokumentw wraz ze wskazaniem statusu ich wydania lub zmiany. Zapisy. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.8.1, Punkt 4.1.8.2, Punkt 4.2.5, Punkt 4.4. WI powinien utrzymywa system zapisw dostosowany do konkretnych warunkw i zgodny z istniejcymi przepisami. Zapisy powinny wskazywa, |e procedury weryfikacji zostaBy skutecznie zrealizowane. Zapisy mog dotyczy, np. planu audytw, raportu z audytw, korespondencja z organizacj). Zapisy te powinny by zarzdzane i usuwane w sposb zapewniajcy rzetelno[ procesu weryfikacji i zachowanie poufno[ci informacji. WI powinien posiada polityk i procedury przechowywania zapisw przez okres zgodny z zobowizaniami wynikajcymi z umw, przepisw prawa lub innych zobowizaD. WI powinien posiada i stale uaktualnia zapisy dotyczce personelu wykonujcego ocen zawierajce: nazwisko, adres, kwalifikacje, status zawodowy, do[wiadczenie i stosowne szkolenie co do zakresu weryfikacji, dane ostatniej aktualizacji zapisw, ocen dokonaD. WI powinien upewni si, czy ka|dy z podwykonawcw utrzymuje zapisy, zgodne z wymaganiami ustalonymi w systemie zarzdzania jako[ci WI. WI powinien przechowywa zapisy dotyczce wszelkich odwoBaD, reklamacji i spraw spornych oraz podjtych dziaBaD zaradczych odnoszcych si do weryfikacji, a tak|e podejmowa odpowiednie dziaBania korygujce i zapobiegawcze. Proces weryfikacji. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.4.3 l), Punkt 4.1.5.4, Punkt 4.1.5.4, Punkt 4.1.7.1 c), Punkt 5.3.1. WI powinien zapewni, |e dokona oceny SZZ zgodnie z wszystkimi stosownymi wymaganiami. Zakres dziaBalno[ci WI powinien odnosi si do specyficznej dziaBalno[ci wykonywanej przez organizacj ubiegajcej si o rejestracj w systemie EMAS. WI powinien posiada polityk i procedury wszystkich wa|nych procesw w zakresie weryfikacji i zatwierdzenia EMAS, szczeglnie do oceny, zatwierdzenia i rewalidacji deklaracji [rodowiskowej organizacji uczestniczcej w systemie EMAS. Te udokumentowane procedury powinny by dostpne na |danie wstpnego zatwierdzenia i rewalidacji systemu EMAS; procedury powinny zawiera informacj o 4 sposobach zatwierdzania (wstpnej, zaktualizowanej deklaracji [rodowiskowej, rewalidacji, zatwierdzenia informacji [rodowiskowej), (np. odno[niki do wytycznych przeprowadzenia audytu weryfikacyjnego). Przedstawienie informacji dotyczcej oceny i procesu zatwierdzenia. (np. schemat dziaBania wraz z gBwnymi krokami). 6.1 Wniosek o weryfikacj. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 5.1.2.1, Punkt 5.1.1.2 a), Punkt 5.1.1.2 c), Punkt 5.1.1.2 d), Punkt 5.1.2.1 WI powinien przygotowa i utrzymywa zaktualizowany szczegBowy opis dotyczcy procedur audytu i weryfikacji; dokumentw zawierajcych wymagania dotyczce weryfikacji oraz dokumentw opisujcych prawa i obowizki organizacji zarejestrowanej w EMAS. WI powinien dostarczy te procedury do wnioskujcego oraz organizacji zarejestrowanej w systemie EMAS. Np. lista gBwnych wymagaD zgodnie z ArtykuBem e Rozporzdzenia EMAS, ZaBcznik I-B oraz ZaBcznik III (deklaracja [rodowiskowa) w tym tak|e kroki dotyczce rejestracji w EMAS. Procedura ta zawiera rwnie| przygotowanie oficjalnej formy wniosku (uwaga: wniosek mo|e ju| by dostpny w Polsce), ktry musi by w caBo[ci uzupeBniony i podpisany przez autoryzowanego przedstawiciela wnioskodawcy. We wniosku tym nale|y okre[li zakres weryfikacji oraz zgod wnioskodawcy na speBnienie wymagaD, a tak|e na dostarczenie wszelkich informacji niezbdnych do oceny. WI powinien wymaga od wnioskodawcy lub organizacji zarejestrowanej w systemie EMAS aby: zawsze speBniali wymagania Rozporzdzenia EMAS zapewnili |e rejestracja EMAS dotyczy jedynie wBa[ciwych obszarw dziaBalno[ci zapewnili |e |aden dokument dotyczcy rejestracji w EMAS, ktry WI mo|e uzna za wprowadzajcy w bBd nie zostanie zatwierdzony 6.2 Przygotowanie. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.5.2, Punkt 4.2.3.2, Punkt 5.1.1.2 b), Punkt 5.1.2.2, Punkt 5.2.1, Punkt 5.2.2. WI powinien przygotowa procedur, ktra zawiera: wymg posiadania przez organizacj udokumentowanego SZZ dostosowany do Rozporzdzenia EMAS lub do innych dokumentw normatywnych powiadomienie o wszelkich istniejcych, wcze[niejszych lub przewidywanych powizaniach midzy WI (oraz jego ekspertw), a audytowan organizacj wymg udostpnienia przez organizacj przeprowadzenia oceny, wBcznie z zapewnieniem mo|liwo[ci sprawdzenia dokumentacji, dostpu do wszystkich obszarw, zapisw i personelu definicje wymagaD przekazane w sposb jasny i udokumentowany jak rwnie| rozwizanie ewentualnych r|nic pomidzy WI a wnioskodawc zapewnienie |e WI powinien posiada odpowiedni wiedz w zakresie konkretnych dziaBalno[ci zgBoszonych do weryfikacji zgodnie z zakresem, obszarem dziaBaD wnioskodawcy oraz szczeglnych wymagaD wnioskodawcy, takich jak wymagany jzyk okre[lenie czasu potrzebnego do sprawdzenia wBa[ciwych elementw SZZ Zgodnie z Rozporzdzeniem V, Numer 5.5.3 WI powinien wymaga, aby przed przystpieniem do weryfikacji, organizacja przygotowaBa nastpujce dokumenty: oglne informacje o organizacji, polityk [rodowiskow, program [rodowiskowy, oglny opis SZZ, dziaBalno[, przegld [rodowiskowy, audyt wewntrzny wraz z raportami z audytw, ewentualne dziaBania korygujce, zarys deklaracji [rodowiskowej. WI powinien przygotowa plan audytu, aby organizacja poddawana weryfikacji poczyniBa wszelkie niezbdne przygotowania. WI powinien uzgodni i wysBa plan audytu do organizacji, przed przystpieniem do weryfikacji na terenie organizacji. Np. odno[nik do wzoru planu audytu w ksidze jako[ci, ktry odzwierciedla tre[). 6.3 Przegld dokumentacji. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 5.3.2 b). Opis pierwszego etapu audytu weryfikacyjnego podczas przegldu dokumentacji zgodnie z ZaBcznikiem V, Numer 5.5.3 Rozporzdzenia EMAS. Przegld mo|e by przeprowadzony w biurze WI lub na terenie wnioskodawcy, zwBaszcza, je[li umo|liwia lepszy wgld odno[nie znaczcych aspektw [rodowiskowych. Etap ten powinien by realizowany w celu dostarczenia sposobno[ci do natychmiastowych sprz|eD zwrotnych informacji z organizacj (np. przegld pozwoleD [rodowiskowych) oraz uzgodnienia z organizacj szczegBw audytu. 6.4 Weryfikacja na terenie organizacji. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 5.3.2 b). Etap 2 powinien by realizowany w miejscu zlokalizowania organizacji i jest audytem wykonywanym w celu oceny wdro|enia SZZ, a zwBaszcza deklaracji [rodowiskowej. 6.4.1 Ocena. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.1.5 Opracowa procedur opisujc dziaBania podjte w przypadku wystpienia niezgodno[ci dotyczcych zidentyfikowanych wBa[ciwych wymagaD prawnych. O wszystkich zidentyfikowanych niezgodno[ciach nale|y poinformowa organizacj poddawan audytowi. W procedurze nale|y rozwa|y wymagania prawne wBa[ciwe dla organizacji dotyczce jej wewntrznych jak i zewntrznych granic. Np. nale|y okre[li znaczenie niezgodno[ci w odniesieniu do procesu weryfikacji (takie jak krytyczne niezgodno[ci, ktre powoduj natychmiastowe przerwanie weryfikacji oraz niezgodno[ci niekrytyczne z wyznaczonym krtkoterminowym czasem realizacji. Nale|y rozwa|y ewentualne procedury i wytyczne PCA co do sposobu okre[lenia niezgodno[ci podczas weryfikacji EMAS. Nale|y odnie[ si do wytycznych dotyczcych audytu weryfikacyjnego, ktre opisuj, jakie kwestie/tematy wymagaj oceny dla danego rodzaju audytu weryfikujcego. 6.4.2 Spotkanie zamykajce. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 5.4.1 a). Przed opuszczeniem siedziby organizacji, odbywa si spotkanie zamykajce zespoBu audytujcego z kierownictwem organizacji, podczas ktrego zespB audytujcy przekazuje na pi[mie lub ustnie wskazania odnoszce si do zgodno[ci SZZ z poszczeglnymi wymaganiami Rozporzdzenia EMAS. WI przekazuje organizacji raport o wynikach audytu, identyfikujcy ka|d niezgodno[ wraz z wyja[nieniem wymagaD standardw audytu, lecz nie powinien udziela obszernych konsultacji w tym zakresie. 6.5 Raport z audytu. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 5.4.1, Punkt 5.4.1 b), Punkt 5.4.1 c), Punkt 5.4.1 d), Punkt 5.4.1 e), Punkt 5.4.2 WI powinien opracowa procedur przygotowania raportu z audytu. SzczegBy te przedstawiono od punktu 5.4.1 a) do e). Raport z audytu musi by zgodny z wymaganiami opisanymi w ZaBczniku V Numer 5.5.4 Rozporzdzenia EMAS. (np. odno[nik do wzoru raportu z audytu w ksidze jako[ci). Procedura zawiera: opis minimalnej tre[ci ka|dego raportu z audytu takiego jak: data audytu, nazwisko WI odpowiedzialnego za raport, identyfikacj audytowanych jednostek, (nazwy i adresy lokalizacji i identyfikacja audytowanych elementw organizacyjnych), audytowany zakres walidacji, wraz z powoBaniem si na zastosowan norm lub inny dokument normatywny, uwagi dotyczce zgodno[ci SZZ organizacji z wymaganiami Rozporzdzenia EMAS, z wyraznym stwierdzeniem niezgodno[ci oraz wszelkie przydatne porwnania z wynikami poprzednich audytw, wyja[nienia rozbie|no[ci odnoszcych si do informacji przedstawionych organizacji na spotkaniu zamykajcym uzgodnienia odno[nie dostarczenia wstpnego i ostatecznego raportu (przedziaB czasowy wysBania raportu, odbiorcw) pro[b o skomentowanie raportu oraz opisanie konkretnych dziaBaD podjtych lub, ktre organizacja planuje podj w ustalonym terminie, majcych na celu usunicie zidentyfikowanych w trakcie audytu niezgodno[ci informacji od organizacji o potrzebie przeprowadzenia peBnej lub cz[ciowej rewalidacji Raport powinien zawiera opis SZZ organizacji, porwnania z poprzedni deklaracj [rodowiskow oraz ocen dziaBalno[ci [rodowiskowej organizacji. Zawiera rwnie| ewentualne zmiany, ktre nale|y wprowadzi w deklaracji [rodowiskowej, dla zapewnienia zgodno[ci z Rozporzdzeniem EMAS. Je|eli raport autoryzowany przez WI r|ni si od raportu wstpnego przesBanego do organizacji, nale|y go uzupeBni o wyja[nienia wszelkich r|nic w stosunku do poprzedniego raportu. W raporcie nale|y uwzgldni: kwalifikacje, do[wiadczenie i uprawnienia pracownikw, z ktrymi si kontaktowano odpowiedzialno[ struktury wewntrznej i procedur systemu zarzdzania [rodowiskowego dziaBania podjte w celu usunicia zidentyfikowanych niezgodno[ci wBcznie z niezgodno[ciami zidentyfikowanymi podczas poprzednich audytw. W przypadku, gdy raport wstpny byB niewBa[ciwy lub klient wnisB sprzeciw, WI powinien przygotowa oddzielny raport wstpny i przesBa do organizacji do ponownej oceny. 6.6 Zatwierdzenie deklaracji [rodowiskowej. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 5.5.2 WI nie powinien przekazywa uprawnieD do zatwierdzenia deklaracji [rodowiskowej ekspertowi technicznemu, innej instytucji lub innemu weryfikatorowi. 6.7 Weryfikacja zmian. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 5.5.4 WI powinien zademonstrowa, |e jest w stanie zarzdza zmianami odno[nie zakresu rejestracji EMAS, takimi jak zatwierdzanie informacji [rodowiskowej, czy doBczenie innej lokalizacji rejestracji EMAS. WI powinien ustali kryteria czy jakakolwiek procedura oceny jest odpowiednia do ustalenia zasadno[ci wprowadzenia zmian. 6.8 U|ycie logo i certyfikatu. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 5.1.1.2 e), Punkt 5.1.1.2 f), Punkt 5.1.1.2 g), Punkt 5.1.1.2 h), Punkt 5.7.1, Punkt 5.7.2 W oparciu o ArtykuB 6, ZaBcznik IV oraz Decyzj Komisji z dnia 7 wrze[nia 2001 (2001/681/EC) WI powinien zapewni wBa[ciwe u|ycie logo EMAS przez zarejestrowan organizacj. (odniesienie do wytycznych UE o u|yciu logo) Opis wymagaD organizacji w zakresie u|ycia logo EMAS oraz rejestracji odno[nie: zaprzestania wykorzystywania logo EMAS oraz innych materiaBw reklamowych zawierajcych jakiekolwiek powoBanie si na rejestracj w systemie EMAS po zawieszeniu lub cofniciu rejestracji wykorzystania rejestracji w EMAS wyBcznie w celu wskazania, |e SZZ jest zgodny z Rozporzdzeniem EMAS i wykorzystania rejestracji EMAS w sposb sugerujcy, |e wyrb lub usBuga zostaBy zaaprobowane przez WI zapewnienia |e logo EMAS czy inna informacja zwizana z rejestracj EMAS nie zostan wykorzystane w sposb wprowadzajcy w bBd speBnienia wymagaD WI powoBujc si na rejestracj EMAS w [rodkach przekazu (np. przez dokumenty, broszury lub ogBoszenia). Organ kompetentny jest odpowiedzialny za zarzdzanie niewBa[ciwym wykorzystaniem logo EMAS. 6.9 Zatwierdzenie zaktualizowanej deklaracji [rodowiskowej oraz rewalidacja. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.5.3 c), Punkt 5.6.1, Punkt 5.6.2 Procedura przeprowadzania rewalidacji w przypadku zmian znaczco wpBywajcych na dziaBalno[ i funkcjonowanie organizacji (np. zmiany wBasno[ci, zmiany procesw i urzdzeD) lub w przypadku skarg lub innych informacji wskazujcych na to, |e organizacja zarejestrowana w systemie EMAS nie speBnia wymagaD Rozporzdzenia EMAS.(np. artykuB prasowy) Procedura powinna zawiera: odniesienie do wymagaD EMAS opisanych w ZaBczniku III: 3.4 oraz ZaBczniku V: 5.6 definicje kryteriw w przypadku gdy organizacja powinna przygotowa aktualizowan rocznie deklaracj [rodowiskow elementy ktre nale|y zatwierdzi w zaktualizowanej deklaracji [rodowiskowej w nawizaniu do zmian od ostatniego zatwierdzenia rewalidacji SZZ organizacji w caBo[ciowej ocenie w okresie 36 miesicy zademonstrowania |e WI zatwierdziB zaktualizowan deklaracj [rodowiskow oraz rewalidacji zgodnie z procedurami dla kompletnej walidacji SZZ. 6.10 Skargi. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 4.1.4.3 m), Punkt 4.1.7.1 f), Punkt 4.4. WI musi posiada polityk oraz procedury rozpatrywania skarg, odwoBaD, oraz rozstrzygania spraw spornych. Procedura ta powinna dotyczy zachowania wszystkich zapisw dotyczcych odwoBaD, skarg czy spraw spornych oraz podjtych dziaBaD zaradczych odnoszcych si do weryfikacji, a tak|e dokumentowania podjtych dziaBaD i oceny ich skuteczno[ci. (np. wymagana dokumentacja, archiwizowanie, raportowanie, harmonogram pracy) 6.11 Komunikacja zewntrzna. ISO/IEC Guide 66 Odno[nik: Punkt 5.8 WI powinien wymaga od ka|dej z zarejestrowanej organizacji zapisw dotyczcych komunikowania si z zewntrznymi stronami w nawizaniu do Rozporzdzenia EMAS (ZaBcznik I-B Numer 3). L r :<mnnyy4{\^CJCJmH sH CJ002468:<>@BDFHJL  $a$ >@PRl":R|"0V & F & FFf   p r h^h & F & F & Fr  "$&(*,.0Z\ & Fh^h\:<hj  l!n!P"R"r#t#$$$$h^h & F$*%,%(() )j+l+z+|+L,N,:-...001122 4 4^6`6b6d6 & Fh^hd66t8v8x88888 ;;<<???????d@f@ABDDEF & F & Fh^hFFFFFGGIJJJ0M2MNHOJObPdPPP6Q8Q R"RU>VpWX & F & Fh^hXY[^\0]\^^^,a.a0aFaHaaabdd$d&dvexegg>i@i@lBlm & Fh^h & Fmnn\r^rbtdtuNxPx2{4{6{R{T{{{|~~~~~~~8:tv & Fh^h^v~ƒă҅ԅԈֈ؈b*,TVX & Fh^hX68,\^Z\l  FHJ24^ & Fh^hŸ(vTV dfh^h & Ff԰ְذ*,:<>@xz|~Ըָļh^h^ļƼȼ68:rtj68: & F & Fh^h:>@  jlhj~x & Fxz468dfRTrFH & F    (*   ,&P 1h. A!"#$% iZ@Z Standardowy056CJOJQJ\]^J_HaJmHsHtH.@. NagBwek 1$@&BA@B Domy[lna czcionka akapituNC@N Tekst podstawowy wcity h^hCJRR@R Tekst podstawowy wcity 2 h^hCJNS@N Tekst podstawowy wcity 3 h^hNt !"#$%&Bq )>Olv#3Zl  89UVabQRu v   4 5 b c r s ()PQ[\ &'stuabef/012|:;<IJ{|CD23xf h a!b!c!u!v!!!"_#`#a#$$o%%%1&2&P&Q&&&''())k**+/,,.-/-.......]/0000001122 4!44`5a5.7/718288':(:;;;;;;;d<?=@=A=I=J=K===>>????@@sAtATBUBVBjBkBlBBBCCDEFFZFFFFFFFGGH}H.I/IJJK6KKLL L L L L LLLL#L$L%LLLLNMMNOODPEPQQR SS*S+SVSWSS~TT[U\U]UUUUUUZV[V\VjVkVlVVVWW X XyYzYZZZ ZZ?ZjZkZJ\K\L\b\c\d\\\]]^ ^~``abbb9c:cd`ddAeBeeeefffEfFfffffffg gdhehfhhhhiiiiii4j5jjk@lllmmmjmkmlmmm o o)o*o}oopppHqIqJqWqXqYqqqssNsOsPsmsnsosssLtMtPt00000000000000000000&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0 & 0 &0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0&0& 0 &0&0&0&0&0&0&0& 0 &0&0&0&0&0& 0 &0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0 &0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0 &0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0 &0&0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0&0& 0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0&0&0&0&0&0&0&0& 0& 0& 0& 0& 0& 0& 0&0&0&0&0& 0&0&0&0&0&0&0& 0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0&0&0&0&0&0&0&0& 0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0&0& 0&00000000000000000000000000 0 0 0000000000000000 0 0 0 0 0 0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 0 0 0 000000 0 0 00000000000000000000000000000000 0 0 0 00000000000000 0 0 0 0 000000000000000000000w r \$d6FXmvXfļ:xxz{|}~yV[\f 8Pt&AABB !!!!##TBUBFFLL"L#L[U[UUUZV[ViVjVZZ;Z=ZJ\J\ffffchdhhhimjmHqIqVqWqPsPsUsUslsmsnsnsPt&BZl s Q\<J00VBlB LLL"LS)S\VlVffPsosPtLemtech_C:\WINDOWS\Pulpit\weryfikatorzy_wrzesien\Procedura akredytacji weryfikatorw indywidualnych.docLemtech_C:\WINDOWS\Pulpit\weryfikatorzy_wrzesien\Procedura akredytacji weryfikatorw indywidualnych.docLemtech_C:\WINDOWS\Pulpit\weryfikatorzy_wrzesien\Procedura akredytacji weryfikatorw indywidualnych.docLemtech_C:\WINDOWS\Pulpit\weryfikatorzy_wrzesien\Procedura akredytacji weryfikatorw indywidualnych.docLemtech_C:\WINDOWS\Pulpit\weryfikatorzy_wrzesien\Procedura akredytacji weryfikatorw indywidualnych.docLemtech_C:\WINDOWS\Pulpit\weryfikatorzy_wrzesien\Procedura akredytacji weryfikatorw indywidualnych.docLemtech_C:\WINDOWS\Pulpit\weryfikatorzy_wrzesien\Procedura akredytacji weryfikatorw indywidualnych.docLemtech>C:\WINDOWS\Pulpit\prezentacje_na CD\H1\III szkolenie\36_H1.docLemtech>C:\WINDOWS\Pulpit\prezentacje_na CD\H1\III szkolenie\40_H1.docLemtech>C:\WINDOWS\Pulpit\prezentacje_na CD\H1\III szkolenie\40_H1.doc] `DN3$pvB+0(9Cg4p[MWz&2X@Vj YllZ^`o(.JzJ^J`zo(.0^`0o(..  ^ `o(...   ^ `o( ....  ` ^ ``o( ..... 0`0^0``o( ...... ^`o(....... PP^P`o(........ h^h`OJQJo(- ^`OJQJo(o   ^ `OJQJo(   ^ `OJQJo( xx^x`OJQJo(o HH^H`OJQJo( ^`OJQJo( ^`OJQJo(o ^`OJQJo( h^`OJQJo(- ^`OJQJo(o pp^p`OJQJo( @ @ ^@ `OJQJo( ^`OJQJo(o ^`OJQJo( ^`OJQJo( ^`OJQJo(o PP^P`OJQJo( ,^`OJQJo(- dd^d`OJQJo(o 4 4 ^4 `OJQJo( ^`OJQJo( ^`OJQJo(o ^`OJQJo( tt^t`OJQJo( DD^D`OJQJo(o ^`OJQJo( h^`OJQJo(- ^`OJQJo(o pp^p`OJQJo( @ @ ^@ `OJQJo( ^`OJQJo(o ^`OJQJo( ^`OJQJo( ^`OJQJo(o PP^P`OJQJo(^`o(.z^`zo(.808^8`0o(..^`o(... ^`o( .... `^``o( ..... `^``o( ...... pp^p`o(....... pp^p`o(........^`o()^`OJPJQJ^Jo(-pLp^p`L.@ @ ^@ `.^`.L^`L.^`.^`.PLP^P`L. h^h`OJQJo(- ^`OJQJo(o   ^ `OJQJo(   ^ `OJQJo( xx^x`OJQJo(o HH^H`OJQJo( ^`OJQJo( ^`OJQJo(o ^`OJQJo(] &2X@Vj(9CN3llvB4p[MnŨ5nŨ5nŨ5nŨ5آ@4?LnŨ5@ L L@n L L 9^fgksNt```` ` `` `v`````UnknownG:Times New Roman5Symbol3& :Arial?5 :Courier New;Wingdings"q33_1Tb2YZ0dutjB 2Q~Procedura akredytacji weryfikatorw indywidualnych zgodnie z Programem Akredytacji Weryfikatorw Zrodowiskowych (System EMAS)  LemtechLemtechZOh+'0 ,@LXh x   Procedura akredytacji weryfikatorw indywidualnych zgodnie z Programem Akredytacji Weryfikatorw rodowiskowych (System EMAS) roc Lemtech akLemLemNormalhLemtech3mtMicrosoft Word 9.0j@G@˜n@N_Z՜.+,0h hp|  Gd1u Procedura akredytacji weryfikatorw indywidualnych zgodnie z Programem Akredytacji Weryfikatorw rodowiskowych (System EMAS) Tytu  !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~Root Entry F$1TabletQWordDocument.SummaryInformation(DocumentSummaryInformation8CompObjjObjectPool$$  FDokument Microsoft Word MSWordDocWord.Document.89q